Van 2001 tot 2026: de geschiedenis van Ruimte voor Ruimte

Op 6 september 2001 gaat de publiek-private samenwerking achter Ruimte voor Ruimte van start. De provincie Noord-Brabant bundelt de krachten met verschillende marktpartijen; Heijmans, Grontmij, BNG Ontwikkelbedrijf en de bank NIBC. Het principe is even eenvoudig als vernieuwend: de sloop van overtollige agrarische bedrijfsgebouwen wordt mede mogelijk gemaakt door op andere plekken woningbouw toe te staan. Zo ontstaat een aanpak waarin wonen en de verbetering van het Brabantse buitengebied rechtstreeks met elkaar worden verbonden. De provincie investeert fors in deze aanpak waarmee Ruimte voor Ruimte aan een bijzondere opdracht begint: nieuwe woningen realiseren én tegelijkertijd werken aan een mooier en toekomstbestendiger buitengebied.

In 2002 gaat de Ruimte voor Ruimte-regeling daadwerkelijk van start binnen het provinciale Streekplan ‘Brabant in Balans’. Op 24 januari wordt bovendien de vennootschap Ruimte voor Ruimte CV opgericht. Daarmee krijgt de organisatie een formele basis om plannen te ontwikkelen en woningen te realiseren. In deze eerste jaren draait het vooral om de uitvoering van een nieuw concept: woningbouw inzetten als middel om ruimtelijke kwaliteit te verbeteren. Wat begint als een oplossing voor een concreet probleem in het buitengebied, groeit uit tot een nieuwe manier van gebiedsontwikkeling.

Na de pioniersjaren breekt in 2006 een nieuwe fase aan. Ruimte voor Ruimte richt zich nadrukkelijk op verdere professionalisering, een hoger ontwikkelingstempo en groei van de organisatie. Tegelijkertijd blijft het oorspronkelijke doel centraal staan: bijdragen aan de verfraaiing en verbetering van het Brabantse buitengebied. Ook ontstaat er meer aandacht voor de woningen en woonmilieus zelf. Ruimte voor Ruimte ontwikkelt zich steeds verder als specialist in een bijzondere niche van de Brabantse woningmarkt: wonen op plekken waar ruimtelijke kwaliteit, landschap en leefomgeving samenkomen.

In 2017 vindt een belangrijk keerpunt plaats. De publiek-private samenwerking komt ten einde en Ruimte voor Ruimte gaat verder als Ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor Ruimte, met de provincie Noord-Brabant als enige aandeelhouder. De verandering biedt ruimte voor een bredere maatschappelijke rol. Naast de oorspronkelijke opgave kan Ruimte voor Ruimte flexibeler opereren, nieuwe producten ontwikkelen en samenwerken met verschillende marktpartijen. Woningbouw wordt steeds nadrukkelijker ingezet als instrument om maatschappelijke en ruimtelijke vraagstukken op te lossen. Ruimte voor Ruimte wordt zo steeds vaker een partner voor Brabantse gemeenten bij complexe gebiedsontwikkelingen.

Dit jaar markeert tevens het jaar van het eerste maatschappelijke project van Ruimte voor Ruimte: de nieuwe woonwijk Ekerschot-Noord in gemeente Oirschot.

Twintig jaar na de start is de impact van Ruimte voor Ruimte op veel plekken in Brabant zichtbaar. Plannen zijn gerealiseerd, nieuwe woonomgevingen zijn ontstaan en de oorspronkelijke opgave om de sanering van het buitengebied mogelijk te maken, is ver gevorderd. Tegelijkertijd verschuift de blik steeds meer naar de toekomst. De formele opdracht om de provinciale investering terug te verdienen nadert haar afronding, terwijl Ruimte voor Ruimte inmiddels over veel meer beschikt dan alleen bouwtitels: kennis, ervaring en een groot netwerk op het gebied van complexe gebiedsontwikkeling.

Op 7 november 2024 neemt de provincie Noord-Brabant een belangrijk besluit: Ruimte voor Ruimte gaat door. Daarmee verandert het perspectief fundamenteel. Wat ooit als een tijdelijke organisatie voor een specifieke provinciale opgave begon, krijgt een blijvende rol. Die keuze onderstreept dat de aanpak van Ruimte voor Ruimte ook voor nieuwe Brabantse vraagstukken van waarde is. De opgebouwde kennis en ontwikkelkracht kunnen blijvend worden ingezet om woningbouw te verbinden aan andere maatschappelijke en ruimtelijke belangen.

In 2025 zijn alle oorspronkelijke Ruimte voor Ruimte-titels belegd. Daarmee komt een belangrijk onderdeel van de eerste opdracht tot voltooiing. Maar het werk van Ruimte voor Ruimte stopt niet.De organisatie richt zich inmiddels op bredere gebiedsopgaven. Daarbij gaat het zelden om één belang. Woningbouw wordt gecombineerd met vraagstukken rond landschap, leefbaarheid, natuur, voorzieningen en andere maatschappelijke doelen. Ruimte voor Ruimte stapelt belangen en legt, samen met gemeenten en partners, steeds complexere maatschappelijke puzzels.

In september 2026 bestaat Ruimte voor Ruimte 25 jaar. Een kwart eeuw waarin de organisatie zich ontwikkelde van een tijdelijke oplossing voor een urgente opgave in het buitengebied tot een maatschappelijke gebiedsontwikkelaar die op uiteenlopende thema's bijdraagt aan de toekomst van de provincie Noord-Brabant. Het jubileum is daarom niet alleen een moment om terug te kijken. Het markeert vooral het begin van een volgende periode. De vraagstukken in Brabant veranderen: de druk op de woningmarkt blijft groot en ruimte is schaars. Tegelijkertijd spelen opgaven rond landschap, leefbaarheid, economie en duurzaamheid. Juist door deze belangen met elkaar te verbinden, wil Ruimte voor Ruimte ook de komende jaren blijven bijdragen aan een sterk en toekomstbestendig Brabant.